चेक ट्रन्केशन सिस्टीममध्ये सतत क्लिअरिंग व प्रत्यक्ष साकारणीवर आधारित सेटलमेंटची अंमलबजावणी

४. तसेच, वरील तारखांपासून CTS मधील सतत क्लिअरिंग प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी बँकांनी पूर्ण तयारी ठेवावी.

५. ही अधिसूचना पेमेंट अँड सेटलमेंट सिस्टीम्स अधिनियम, २००७ (अधिनियम क्र. ५१ / २००७) मधील कलम १० (२) सह वाचावे लागणारे कलम १८ अन्वये जारी करण्यात येत आहे.

CTS  मध्ये सतत क्लिअरिंग व प्रत्यक्ष साकारणीवर आधारित सेटलमेंटच्या पद्धती

१. एकच प्रेझेंटेशन सेशन व सतत पाठवणी :

• • सकाळी १०:०० ते सायं. ४:०० या वेळेत एकच प्रेझेंटेशन सेशन राहील.
• • शाखांना प्राप्त झालेले धनादेश (cheques) तत्काळ स्कॅन करून, बँकांनी clearing house कडे सतत पाठवायचे आहेत.
• • clearing house कडून धनादेशांच्या प्रतिमा (images) सतत आधारावर संबंधित ड्रॉई बँकेकडे पाठवण्यात येतील.

२. सतत इनवर्ड प्रोसेसिंग व बँकांकडून पुष्टीकरण :

• •  पुष्टीकरण (confirmation) सेशन सकाळी १०:०० वाजता सुरू होईल व संध्याकाळी ७:०० वाजता बंद होईल.
• •  सादर केलेल्या प्रत्येक धनादेशाबाबत ड्रॉई बँक सकारात्मक पुष्टी (honoured) किंवा नकारात्मक पुष्टी (dishonoured) निर्माण करेल.
• •  प्रत्येक धनादेशासोबत ‘Item Expiry Time’ दिलेला असेल, ज्यामध्ये त्या धनादेशाचे पुष्टीकरण ड्रॉई बँकेने कोणत्या वेळेपर्यंत द्यायचे आहे ते नमूद असेल.
• •  ड्रॉई बँकेकडून प्रोसेसिंग सतत, व रिअल-टाईम बेसिसवर, धनादेशाची प्रतिमा मिळाल्यानंतर लगेच केली जाईल.
• •  सकारात्मक/नकारात्मक पुष्टीची माहिती प्रोसेसिंगनंतर लगेच clearing house कडे पाठवली जाईल.

३. इनवर्ड प्रोसेसिंगसाठी उपलब्ध वेळ :

• •  फेज १ (४ ऑक्टोबर ते २ जानेवारी २०२६):
  
  ड्रॉई बँकांनी धनादेशांबाबत पुष्टी (सकारात्मक/नकारात्मक) जास्तीत जास्त पुष्टीकरण सेशन संपेपर्यंत (सायं. ७:०० वाजेपर्यंत) द्यायची आहे. अन्यथा ते धनादेश आपोआप मान्य झाले असे धरले जातील व सेटलमेंटमध्ये समाविष्ट केले जातील. या फेजमध्ये सर्व धनादेशांचे Item Expiry Time सायं. ७:०० असेल.
• •  फेज २ (३ जानेवारी २०२६ पासून):
  
  •  धनादेशांचे Item Expiry Time ‘T+3 क्लिअर तास’ असेल.
• •  उदाहरणार्थ: सकाळी १०:०० ते ११:०० या वेळेत ड्रॉई बँकेला प्राप्त झालेले धनादेश दुपारी २:०० वाजेपर्यंत (११:०० + ३ तास) पुष्टी करणे आवश्यक आहे.
  • ३ तासांच्या आत पुष्टी न दिल्यास तो धनादेश आपोआप मान्य धरला जाईल व दुपारी २:०० वाजता सेटलमेंटमध्ये समाविष्ट केला जाईल.

 ४. प्रत्यक्ष साकारणीवर आधारित सेटलमेंट :

• •  धनादेश सादरीकरणासाठी कोणत्याही लेखा नोंदी (accounting entries) होणार नाहीत.
• •  सकाळी ११:०० पासून पुष्टीकरण सेशन संपेपर्यंत, दर तासाला सेटलमेंट केली जाईल. हे सेटलमेंट ड्रॉई बँकांकडून आलेल्या सकारात्मक पुष्टी व आपोआप मान्य झालेल्या धनादेशांवर आधारित असेल.
• •  नकारात्मक पुष्टी असलेल्या धनादेशांसाठी कोणत्याही लेखा नोंदी केल्या जाणार नाहीत.

५. ग्राहकांना देयक सोडविणे :

• • सेटलमेंट पूर्ण झाल्यानंतर, clearing house कडून सादर करणाऱ्या बँकेला सकारात्मक व नकारात्मक पुष्टीची माहिती पाठवली जाईल.
• •  सादर करणाऱ्या बँकेने ही माहिती प्रक्रिया करून ग्राहकांना त्वरित, परंतु यशस्वी सेटलमेंटनंतर जास्तीत जास्त १ तासाच्या आत, नेहमीप्रमाणे आवश्यक सुरक्षिततेच्या अधीन राहून, देयक सोडवायचे आहे.